آموزش رایگان WebGIS؛ از مفاهیم تا انتشار اولین نقشه آنلاین
وب جی‌آی‌اس یعنی رساندن نقشه و تحلیل مکانی به مرورگر و موبایل کاربران، بدون اینکه نرم‌افزار GIS نصب کرده باشند. در این راهنمای رایگان با اجزای یک سامانه WebGIS و مسیر یادگیری آن آشنا می‌شوید.
در این آموزش چه یاد می‌گیرید؟
- WebGIS چیست و چه تفاوتی با GIS دسکتاپ دارد
- معماری سه‌لایه: پایگاه‌داده، سرور نقشه و کلاینت
- سرویس‌های استاندارد WMS، WFS و WMTS
- ابزارهای متنباز و تجاری برای شروع
WebGIS چیست؟
در GIS دسکتاپ، داده و نرم‌افزار روی رایانه خود شماست. در WebGIS داده روی سرور نگهداری می‌شود و کاربر از راه مرورگر نقشه را می‌بیند، لایه‌ها را روشن و خاموش می‌کند، جستجو می‌کند و حتی داده ویرایش می‌کند. سامانه‌های شهرداری، نقشه‌های آنلاین و داشبوردهای مدیریت بحران نمونه‌های آشنای WebGIS هستند.
اجزای اصلی یک سامانه WebGIS
| جزء | وظیفه |
|---|---|
| پایگاه‌داده مکانی | محل نگهداری داده؛ رایج‌ترین گزینه متنباز PostgreSQL به‌همراه افزونه PostGIS است. |
| سرور نقشه | داده را به سرویس استاندارد تبدیل می‌کند؛ مثل GeoServer یا ArcGIS Server. |
| کلاینت وب | کتابخانه‌ای که نقشه را در مرورگر نشان می‌دهد؛ مثل Leaflet و OpenLayers. |
سرویس‌های WMS، WFS و WMTS
این سه استانداردِ کنسرسیوم OGC زبان مشترک نرم‌افزارهای GIS در وب‌اند. WMS تصویرِ نقشه را برمی‌گرداند و برای نمایش مناسب است. WFS خودِ عوارض برداری را می‌دهد و برای پرس‌وجو و ویرایش به کار می‌رود. WMTS نقشه را به شکل کاشی‌های آماده می‌فرستد و سریع‌ترین گزینه برای نقشه پایه است.
مسیر پیشنهادی یادگیری
- اول با یک نرم‌افزار دسکتاپ مثل QGIS داده را آماده کنید.
- PostGIS را نصب و یک لایه را در آن بارگذاری کنید.
- لایه را در GeoServer منتشر و سرویس WMS آن را در QGIS امتحان کنید.
- با Leaflet یک صفحه ساده بسازید که همان سرویس را نمایش دهد.
- در قدم بعد سراغ جستجو، پاپ‌آپ اطلاعات و ویرایش آنلاین بروید.
برای شروع بهتر است پیش‌تر با آموزش رایگان QGIS و مبانی وب آشنا باشید.
این مبحث را کامل و پروژه‌محور یاد بگیرید
این راهنما نقطه شروع است. در دوره‌های جامع، همین موضوع را گام‌به‌گام و با تمرین روی داده واقعی دنبال می‌کنید.
سوالات متداول
برای یادگیری WebGIS باید برنامه‌نویسی بلد باشم؟
برای انتشار نقشه با GeoServer نه؛ ولی برای ساخت صفحه نقشه و امکانات سفارشی، آشنایی با HTML و جاوااسکریپت لازم است.
WebGIS متنباز بهتر است یا ArcGIS Online؟
ابزارهای متنباز هزینه لایسنس ندارند و انعطاف بیشتری میدهند؛ راهکارهای Esri سریعتر راهاندازی میشوند. انتخاب به بودجه و نیاز سازمان بستگی دارد.
