🎁 آموزش رایگان GISLAND
آشنایی با فرمت‌های GIS؛ شیپفایل، ژئودیتابیس، GeoTIFF و KML
نیمی از مشکلات روزمره کاربران GIS به فرمت داده برمی‌گردد: فایلی که باز نمیشود، جدولی که حروف فارسی‌اش خراب است یا لایه‌ای که جای درستی نمی‌افتد. این راهنمای رایگان فرمت‌های رایج را معرفی می‌کند.
در این آموزش چه یاد می‌گیرید؟
- تفاوت داده برداری و رستری
- شیپفایل و فایلهای همراه آن
- ژئودیتابیس، GeoPackage، GeoJSON و KML
- فرمت‌های رستری و نکات تبدیل
دو خانواده اصلی: برداری و رستری
داده برداری عوارض را با نقطه، خط و پلیگون نشان می‌دهد؛ مثل چاه‌ها، راه‌ها و مرز شهرستان‌ها. داده رستری شبکه‌ای از پیکسل‌هاست؛ مثل تصویر ماهواره‌ای و مدل رقومی ارتفاع.
فرمت‌های برداری
| فرمت | ویژگی |
|---|---|
| Shapefile | رایج‌ترین فرمت تبادل؛ در واقع چند فایل هم‌نام است و بدون .shp، .shx و .dbf کار نمی‌کند. نام ستون‌ها حداکثر ۱۰ نویسه است. |
| File Geodatabase | پوشه‌ای با پسوند .gdb؛ فرمت بومی ArcGIS برای نگهداری منظم لایه‌ها، جدول‌ها و روابط. |
| GeoPackage | یک فایل .gpkg متن‌باز؛ فرمت پیش‌فرض QGIS و جایگزین مدرن شیپفایل. |
| GeoJSON | فرمت متنی سبک و مناسب وب و WebGIS. |
| KML / KMZ | فرمت گوگل ارث؛ مناسب نمایش و اشتراک‌گذاری ساده. |
فرمت‌های رستری
| فرمت | ویژگی |
|---|---|
| GeoTIFF | استاندارد اصلی رستر؛ اطلاعات مختصات درون خود فایل ذخیره می‌شود. |
| IMG | فرمت ERDAS Imagine؛ رایج در سنجش از دور. |
| ASCII Grid | فرمت متنی ساده برای تبادل مدل ارتفاعی و داده‌های اقلیمی. |
| NetCDF | داده‌های چندبعدی و سری زمانی اقلیمی. |
نکته‌های کاربردی
- شیپفایل را همیشه با همه فایلهای همراهش جابه‌جا کنید؛ فایل .prj سیستم مختصات را نگه می‌دارد.
- اگر حروف فارسی جدول خراب نمایش داده می‌شود، کدگذاری (Encoding) را روی UTF-8 بگذارید.
- برای پروژه‌های جدید به‌جای شیپفایل از ژئودیتابیس یا GeoPackage استفاده کنید.
- پیش از هر تحلیل، سیستم مختصات همه لایه‌ها را یکسان کنید.
🚀 قدم بعدی
این مبحث را کامل و پروژه‌محور یاد بگیرید
این راهنما نقطه شروع است. در دوره‌های جامع، همین موضوع را گام‌به‌گام و با تمرین روی داده واقعی دنبال می‌کنید.
❓ سوالات متداول
سوالات متداول
چرا شیپفایل من باز نمیشود؟
معمولاً یکی از فایلهای همراه (.shx یا .dbf) جا مانده یا نام فایلها یکسان نیست.
KML را چطور به شیپفایل تبدیل کنم؟
در ArcGIS از ابزار KML To Layer و در QGIS از گزینه Export و Save Features As استفاده کنید.
