آموزش رایگان WebGIS؛ از مفاهیم تا انتشار اولین نقشه آنلاین
وب جی‌آی‌اس یعنی رساندن نقشه و تحلیل مکانی به مرورگر و موبایل کاربران، بدون اینکه نرم‌افزار GIS نصب کرده باشند. در این راهنمای رایگان با اجزای یک سامانه WebGIS و مسیر یادگیری آن آشنا می‌شوید.
در این آموزش چه یاد می‌گیرید؟
- WebGIS چیست و چه تفاوتی با GIS دسکتاپ دارد
- معماری سه‌لایه: پایگاه‌داده، سرور نقشه و کلاینت
- سرویس‌های استاندارد WMS، WFS و WMTS
- ابزارهای متن‌باز و تجاری برای شروع
برای آشنایی با مبانی کار با داده‌های مکانی پیش از ساخت سامانه تحت وب، از دوره مقدماتی ArcGIS Pro شروع کنید. اگر تجربه GIS دارید، دوره پیشرفته ArcGIS Pro مسیر تکمیلی مناسبی برای تحلیل داده‌هاست.
برای طراحی یا پیاده‌سازی سامانه WebGIS در سازمان‌ها و پروژه‌های پژوهشی، صفحه مشاوره GIS و سنجش از دور را نیز بررسی کنید.
برای یادگیری پایه‌های سیستم اطلاعات جغرافیایی، داده‌های مکانی و تحلیل فضایی پیش از ورود به WebGIS، از آموزش GIS از مقدماتی تا پیشرفته شروع کنید.
WebGIS چیست؟
در GIS دسکتاپ، داده و نرم‌افزار روی رایانه خود شماست. در WebGIS داده روی سرور نگهداری می‌شود و کاربر از راه مرورگر نقشه را می‌بیند، لایه‌ها را روشن و خاموش می‌کند، جستجو می‌کند و حتی داده ویرایش می‌کند. سامانه‌های شهرداری، نقشه‌های آنلاین و داشبوردهای مدیریت بحران نمونه‌های آشنای WebGIS هستند.
اجزای اصلی یک سامانه WebGIS
| جزء | وظیفه |
|---|---|
| پایگاه‌داده مکانی | محل نگهداری داده؛ رایج‌ترین گزینه متن‌باز PostgreSQL به‌همراه افزونه PostGIS است. |
| سرور نقشه | داده را به سرویس استاندارد تبدیل می‌کند؛ مثل GeoServer یا ArcGIS Server. |
| کلاینت وب | کتابخانه‌ای که نقشه را در مرورگر نشان می‌دهد؛ مثل Leaflet و OpenLayers. |
سرویس‌های WMS، WFS و WMTS
این سه استانداردِ کنسرسیوم OGC زبان مشترک نرم‌افزارهای GIS در وب‌اند. WMS تصویرِ نقشه را برمی‌گرداند و برای نمایش مناسب است. WFS خودِ عوارض برداری را می‌دهد و برای پرس‌وجو و ویرایش به کار می‌رود. WMTS نقشه را به شکل کاشی‌های آماده می‌فرستد و سریع‌ترین گزینه برای نقشه پایه است.
مسیر پیشنهادی یادگیری
- اول با یک نرم‌افزار دسکتاپ مثل QGIS داده را آماده کنید.
- PostGIS را نصب و یک لایه را در آن بارگذاری کنید.
- لایه را در GeoServer منتشر و سرویس WMS آن را در QGIS امتحان کنید.
- با Leaflet یک صفحه ساده بسازید که همان سرویس را نمایش دهد.
- در قدم بعد سراغ جستجو، پاپ‌آپ اطلاعات و ویرایش آنلاین بروید.
برای شروع بهتر است پیش‌تر با آموزش رایگان QGIS و مبانی وب آشنا باشید.
این مبحث را کامل و پروژه‌محور یاد بگیرید
این راهنما نقطه شروع است. در دوره‌های جامع، همین موضوع را گام‌به‌گام و با تمرین روی داده واقعی دنبال می‌کنید.
سوالات متداول
برای یادگیری WebGIS باید برنامه‌نویسی بلد باشم؟
برای انتشار نقشه با GeoServer نه؛ ولی برای ساخت صفحه نقشه و امکانات سفارشی، آشنایی با HTML و جاوااسکریپت لازم است.
WebGIS متن‌باز بهتر است یا ArcGIS Online؟
ابزارهای متن‌باز هزینه لایسنس ندارند و انعطاف بیشتری می‌دهند؛ راهکارهای Esri سریع‌تر راه‌اندازی می‌شوند. انتخاب به بودجه و نیاز سازمان بستگی دارد.
