هر کاری در آموزش ArcGIS Pro با یک پروژه شروع می‌شود. برخلاف ArcMap که هر نقشه یک فایل جدا (mxd) بود، در آرک جی ای اس پرو پروژه ظرفی است که نقشه‌ها، صفحه‌آرایی‌ها، ژئودیتابیس، جعبه‌ابزار و اتصال‌های پوشه را یکجا نگه می‌دارد. اگر از روز اول پروژه را درست بسازید، بعدها با مشکلاتی مثل گم شدن داده، مسیرهای شکسته یا شلوغی پوشه‌ها روبه‌رو نمی‌شوید.
در این آموزش یاد می‌گیرید پروژه چیست، چه قالب‌هایی دارد، ساختار پوشه‌اش چطور است و چطور یک پروژه‌ی تمیز و قابل انتقال بسازید. اگر هنوز با محیط برنامه آشنا نیستید، اول آشنایی با رابط کاربری ArcGIS Pro را بخوانید.
پروژه در ArcGIS Pro دقیقاً چیست؟
پروژه یک فایل با پسوند .aprx است. این فایل خود داده را در خود ندارد، بلکه فهرستی از اجزای کار و تنظیمات آن‌هاست:
- نقشه‌ها و صحنه‌های سه‌بعدی، همراه با لایه‌ها و نمادشناسی‌شان؛
- Layoutها برای چاپ و خروجی؛
- اتصال به پوشه‌ها، ژئودیتابیس‌ها، سرورها و پایگاه‌های داده؛
- جعبه‌ابزارها، مدل‌ها و تاریخچه‌ی اجرای ابزارها؛
- بوکمارک‌ها، Taskها و چیدمان پنجره‌ها.
به همین دلیل اگر فقط فایل aprx را برای همکارتان بفرستید، او نقشه را بدون داده می‌بیند. برای انتقال کامل باید از بسته‌بندی پروژه استفاده کنید که در آموزش ذخیره و بسته‌بندی پروژه توضیح داده‌ایم.
قالب‌های آماده‌ی ساخت پروژه
در صفحه‌ی شروع ArcGIS Pro، بخش New Project چند قالب سیستمی دارد. هر قالب، پروژه را با نمای متفاوتی شروع می‌کند:
- Map: پروژه با یک نقشه‌ی دوبعدی و نقشه پایه باز می‌شود. برای بیشتر کارها همین مناسب است.
- Catalog: پروژه با نمای Catalog شروع می‌شود. برای مدیریت داده و مرور منابع کاربرد دارد.
- Global Scene: صحنه‌ی سه‌بعدی کروی، مناسب داده‌هایی با گستره‌ی وسیع.
- Local Scene: صحنه‌ی سه‌بعدی محلی، مناسب شهر، ساختمان یا محدوده‌ی کوچک.
- Start without a template: برنامه بدون ساخت فایل پروژه باز می‌شود. برای یک نگاه سریع به داده خوب است و می‌توانید بعداً پروژه را ذخیره کنید.
جدا از این‌ها، خودتان هم می‌توانید پروژه‌ی آماده‌ای را به‌عنوان قالب پروژه (پسوند .aptx) ذخیره کنید تا همه‌ی پروژه‌های تیم با ساختار و تنظیمات یکسان شروع شوند.
ساختار پوشه‌ی یک پروژه‌ی تازه
وقتی پروژه‌ای با نام مثلاً Tehran_Parks می‌سازید و گزینه‌ی ساخت پوشه‌ی جدید را فعال نگه می‌دارید، ArcGIS Pro پوشه‌ای با همین نام می‌سازد که معمولاً این اجزا را دارد:
Tehran_Parks.aprx: خود فایل پروژه؛Tehran_Parks.gdb: ژئودیتابیس پیش‌فرض که خروجی ابزارها به‌طور پیش‌فرض در آن ذخیره می‌شود؛Tehran_Parks.atbx: جعبه‌ابزار پیش‌فرض برای مدل‌ها و اسکریپت‌ها (در نسخه‌های قدیمی‌تر با پسوند tbx)؛- پوشه‌های کمکی مثل
ImportLogوIndex.
این پوشه، Home Folder پروژه هم هست. Home Folder اولین جایی است که پنجره‌های باز کردن و ذخیره نشان می‌دهند. پس اگر داده‌های خام را در زیرپوشه‌ای داخل آن بگذارید، همیشه دم دستتان هستند.
آموزش گام‌به‌گام ساخت پروژه در ArcGIS Pro
- ArcGIS Pro را باز کنید. در صفحه‌ی شروع، از بخش New Project روی Map کلیک کنید.
- در کادر Create a New Project، در بخش Name نام پروژه را بنویسید. از حروف لاتین، عدد و خط زیر استفاده کنید، مثلاً
Tehran_Parks. - در بخش Location مسیر ذخیره را انتخاب کنید. پوشه‌ای کوتاه مثل
D:\GIS\Projectsبهتر از مسیرهای طولانی دسکتاپ است. - گزینه‌ی Create a new folder for this project را فعال نگه دارید تا همه‌ی فایل‌های پروژه در یک پوشه جمع شوند.
- روی OK کلیک کنید. پروژه با یک نقشه و نقشه پایه‌ی پیش‌فرض باز می‌شود.
- در پوشه‌ی پروژه، با File Explorer ویندوز یک زیرپوشه به نام
Dataبسازید و داده‌های خام را در آن کپی کنید. - در پنجره‌ی Catalog، پوشه‌ی Folders را باز کنید. پوشه‌ی پروژه و زیرپوشه‌ی Data را آنجا می‌بینید. اگر داده‌ها جای دیگری هستند، روی Folders راست‌کلیک کنید و با Add Folder Connection آن مسیر را اضافه کنید.
- نام نقشه را عوض کنید: در Catalog، زیر Maps روی نقشه راست‌کلیک کنید و Rename را بزنید. نامی معنادار مثل
Parks_Mapبدهید. - با Ctrl+S پروژه را ذخیره کنید.
بررسی و تغییر تنظیمات پیش‌فرض پروژه
از زبانه‌ی Project وارد Options شوید و بخش Current Settings را ببینید. اینجا مسیر Home Folder، ژئودیتابیس پیش‌فرض و جعبه‌ابزار پیش‌فرض پروژه‌ی فعلی نمایش داده می‌شود. اگر می‌خواهید خروجی ابزارها در ژئودیتابیس دیگری ذخیره شود، می‌توانید آن را از همین‌جا یا با راست‌کلیک روی ژئودیتابیس در Catalog و انتخاب Make Default تغییر دهید.
در بخش‌های دیگر Options هم تنظیماتی برای تعیین پیش‌فرض پروژه‌های جدید، ذخیره‌ی خودکار و پشتیبان‌گیری وجود دارد. پیشنهاد می‌کنیم پشتیبان‌گیری دوره‌ای را فعال کنید تا اگر برنامه ناگهان بسته شد، کارتان از دست نرود.
باز کردن پروژه‌های قبلی
پروژه‌های اخیر در صفحه‌ی شروع فهرست می‌شوند. اگر پروژه‌ای در فهرست نیست، روی Open another project کلیک کنید و فایل aprx را پیدا کنید. پروژه‌های ساخته‌شده با نسخه‌های قدیمی‌تر ArcGIS Pro در نسخه‌های جدیدتر باز می‌شوند، اما اگر پروژه را در نسخه‌ی جدید ذخیره کنید، ممکن است دیگر در نسخه‌ی قدیمی باز نشود. پس اگر با همکارانی کار می‌کنید که نسخه‌ی قدیمی‌تری دارند، این نکته را در نظر بگیرید.
وارد کردن کار قدیمی ArcMap
اگر نقشه‌ای در قالب mxd دارید، لازم نیست از صفر شروع کنید. در زبانه‌ی Insert، از گروه Project روی Import Map کلیک کنید و فایل mxd را انتخاب کنید. ArcGIS Pro نقشه و Layout آن را به پروژه اضافه می‌کند. پس از وارد کردن، نمادشناسی و برچسب‌ها را بررسی کنید، چون بعضی تنظیمات ممکن است کمی متفاوت تبدیل شوند.
- در نام پروژه، نام پوشه‌ها و نام فایل‌ها از فاصله، حروف فارسی و نویسه‌های خاص پرهیز کنید. بسیاری از ابزارها با این مسیرها خطا می‌دهند.
- یک پروژه برای یک موضوع بسازید. پروژه‌های بسیار بزرگ با ده‌ها نقشه کند و سخت‌مدیریت می‌شوند.
- خروجی تحلیل‌ها را به‌جای Shapefile در ژئودیتابیس پیش‌فرض نگه دارید تا نام فیلدها کوتاه نشوند و ساختار داده سالم بماند.
- پیش از تغییرات بزرگ، با Save As نسخه‌ای از پروژه با نام تازه ذخیره کنید.
اشتباهات رایج در ساخت پروژه
- ذخیره‌ی داده‌ها در مسیرهای پراکنده: نتیجه‌اش مسیرهای شکسته پس از انتقال پروژه است. داده را کنار پروژه نگه دارید.
- ارسال فقط فایل aprx: گیرنده داده‌ای نمی‌بیند. از Project Package استفاده کنید.
- کار طولانی بدون ذخیره: ArcGIS Pro پروژه را خودکار ذخیره نمی‌کند مگر اینکه تنظیمش کرده باشید.
- اشتباه گرفتن ژئودیتابیس پیش‌فرض: اگر خروجی ابزارها را پیدا نمی‌کنید، Current Settings را ببینید.
پرسش‌های متداول
تفاوت فایل aprx با mxd چیست؟
فایل mxd در ArcMap فقط یک نقشه و صفحه‌آرایی آن را نگه می‌داشت. فایل aprx در ArcGIS Pro می‌تواند چند نقشه، چند صحنه‌ی سه‌بعدی، چند Layout و همه‌ی اتصال‌ها و ابزارها را در یک پروژه جمع کند.
آیا می‌توان بدون ساخت پروژه با ArcGIS Pro کار کرد؟
بله. گزینه‌ی Start without a template برنامه را بدون فایل پروژه باز می‌کند. این حالت برای بررسی سریع داده مناسب است و اگر کارتان ارزش نگه‌داری داشت، می‌توانید بعداً پروژه را ذخیره کنید.
چرا خروجی ابزارها در ژئودیتابیس پروژه ذخیره می‌شود؟
چون ژئودیتابیس پیش‌فرض، محل پیشنهادی خروجی همه‌ی ابزارهای ژئوپروسسینگ است. این کار نظم پروژه را حفظ می‌کند. می‌توانید هنگام اجرای هر ابزار مسیر خروجی دیگری انتخاب کنید.
جمع‌بندی و قدم بعدی
پروژه در ArcGIS Pro ستون فقرات کار شماست: فایل aprx، ژئودیتابیس و جعبه‌ابزار پیش‌فرض و Home Folder را با هم بسازید و داده را کنار آن نگه دارید. حالا وقت آن است که داده‌ها را به نقشه بیاورید. آموزش بعدی، افزودن داده و لایه به نقشه در ArcGIS Pro، دقیقاً همین را پوشش می‌دهد. پس از آن با ناوبری و بوکمارک حرکت در نقشه را تمرین می‌کنیم. برای دیدن یک پروژه‌ی کامل از ابتدا تا انتها هم مقاله‌ی آموزش GIS از صفر با پروژه عملی در ArcGIS Pro را از دست ندهید.
برای یادگیری منظم آرک جی ای اس پرو همراه با داده‌ی تمرینی و پشتیبانی مدرس، دوره آموزش ArcGIS Pro (مقدماتی) گیس‌لند را ببینید.
منبع: راهنمای رسمی Esri، Create a new project و What is a project
بدون دیدگاه