سرفصل رشته GIS از کارشناسی تا دکتری
در این راهنما سرفصل رشته GIS (سیستم اطلاعات جغرافیایی) را مقطعبهمقطع آوردهایم. فهرست درسها، تعداد واحدها و تاریخ مصوبه از برنامههای درسی مصوب وزارت علوم استخراج شده است. نسخههایی که دانشگاهها منتشر کردهاند را صفحهبهصفحه خواندهایم و هر جا سند رسمی در دسترس نبود، صریح گفتهایم.
- کارشناسی: ۱۴۰ واحد
- ارشد: ۳۰ تا ۳۲ واحد
- دکتری: دروس پیشرفته + رساله
- بر پایه اسناد مصوب
پاسخ کوتاه: در ایران GIS دو مسیر دانشگاهی اصلی دارد.
- مسیر مهندسی: از کارشناسی مهندسی نقشهبرداری (۱۴۰ واحد) شروع میشود و به ارشد و دکتری مهندسی نقشهبرداری، گرایش سیستم اطلاعات مکانی، میرسد.
- مسیر جغرافیا: رشته «سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی» است که در ارشد (۳۰ واحد) و دکتری ارائه میشود.
درسهای محوری هر دو مسیر اینهاست: GIS پیشرفته، پایگاه داده مکانی، تحلیل مکانی، سنجش از دور، برنامهنویسی، هوش مصنوعی و تصمیمگیری چندمعیاره مکانی.
رشته GIS در ایران در کدام رشتهها تدریس میشود؟
اگر دنبال «سرفصل رشته GIS» میگردید، اول باید بدانید که در نظام آموزش عالی ایران GIS معمولاً با این نام یک رشته کارشناسی مستقل نیست. برای فهم کلی این فناوری، راهنمای GIS چیست را ببینید. در دانشگاهها، GIS در دو خانواده رشته تدریس میشود:
مهندسی نقشهبرداری (ژئوماتیک)
این رشته در گروه فنی و مهندسی است. در کارشناسی، GIS، سنجش از دور، فتوگرامتری و ژئودزی را با هم آموزش میدهد. در ارشد و دکتری هم گرایش جداگانه «سیستم اطلاعات مکانی» دارد. اگر با این عنوان آشنا نیستید، معرفی مهندسی ژئوماتیک را بخوانید.
سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی
این رشته در گروه علوم جغرافیایی است و در ارشد و دکتری پذیرش دارد. تمرکزش بر کاربرد RS و GIS در مطالعات شهری، روستایی، محیطی و مخاطرات است. معرفی کاملتر دوره دکتری آن را در صفحه رشته سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی (دکتری) آوردهایم.
سرفصل دروس کارشناسی؛ مهندسی نقشهبرداری
- نام رسمی: کارشناسی مهندسی نقشهبرداری (برنامه بازنگریشده) · گروه فنی و مهندسی
- مصوبه: جلسه شماره ۶۲ کمیسیون برنامهریزی آموزش عالی، مورخ ۱۳۹۵/۰۱/۲۲
- جمع واحدها: ۱۴۰ واحد = عمومی ۲۲ + پایه ۲۳ + تخصصی ۸۳ + اختیاری ۱۲ (شامل پروژه)
در جدولهای زیر، درسهایی که مستقیماً به GIS و سنجش از دور مربوطاند پررنگ شدهاند. اگر تازه شروع کردهاید، تمرین عملی کنار این درسها خیلی کمک میکند. برای شروع، اولین پروژه GIS در ArcGIS Pro و آشنایی با رابط کاربری ArcGIS Pro را ببینید.
| نام درس | واحد |
|---|---|
| ریاضی عمومی ۱ | ۳ |
| ریاضی عمومی ۲ | ۳ |
| معادلات دیفرانسیل | ۳ |
| برنامهنویسی کامپیوتر | ۳ |
| محاسبات عددی | ۲ |
| آمار و احتمالات مهندسی | ۳ |
| فیزیک مکانیک و حرارت | ۳ |
| فیزیک الکترومغناطیس و نور | ۳ |
| نام درس | واحد |
|---|---|
| مبانی نقشهبرداری + عملیات | ۳ و ۱ |
| نقشهبرداری مسیر و زیرزمینی + عملیات | ۳ و ۱ |
| ریاضیات مهندسی · جبر خطی · تئوری برآورد | ۳ · ۳ · ۳ |
| هندسه دیفرانسیل | ۲ |
| مبانی ژئودزی · ژئودزی هندسی · ژئودزی فیزیکی | ۳ · ۳ · ۳ |
| ژئودزی ماهوارهای و عملیات | ۳ |
| نقشهبرداری ژئودتیک و عملیات | ۳ |
| نقشهبرداری ساختمانی و تونل و عملیات | ۳ |
| هیدروگرافی | ۲ |
| مبانی فتوگرامتری + عملیات | ۳ و ۱ |
| فتوگرامتری تحلیلی | ۳ |
| کاربردهای فتوگرامتری + عملیات | ۳ و ۱ |
| پردازش تصاویر رقومی | ۳ |
| سنجش از دور + عملیات | ۳ و ۱ |
| پویشگرهای لیزری و عملیات | ۳ |
| کارتوگرافی + عملیات | ۲ و ۱ |
| سیستم اطلاعات مکانی + عملیات | ۲ و ۱ |
| تحلیلهای مکانی + عملیات | ۲ و ۱ |
| حدنگاری (کاداستر) | ۲ |
| مدیریت پروژه | ۲ |
| مصالح ساختمانی · زیرسازی و روسازی راه · روشهای اجرای ساختمان | ۲ · ۲ · ۲ |
| کارورزی (۲۴ روز کاری) | ۴ |
| نام درس | واحد |
|---|---|
| کاربردهای سیستم اطلاعات مکانی | ۲ |
| پایگاه داده | ۲ |
| برنامهریزی شهری | ۲ |
| آمایش سرزمین | ۲ |
| فناوری اطلاعات در مهندسی نقشهبرداری | ۲ |
| برنامهسازی کامپیوتری پیشرفته | ۲ |
| زبان تخصصی | ۲ |
| کاربرد سنجش از دور در تولید و بروزرسانی نقشههای توپوگرافی و عملیات | ۳ |
| کاربرد سنجش از دور در کشاورزی و جنگلداری و عملیات | ۳ |
| فتوگرامتری برد کوتاه و عملیات | ۳ |
| میکروژئودزی · ژئودزی اینرسیال | ۲ · ۲ |
| ترازیابی دقیق و سطوح مبنای ارتفاعی | ۲ |
| جزر و مد · سیستمهای تعیین موقعیت دریایی | ۲ · ۲ |
| نقشهبرداری مسیر پیشرفته · طراحی معماری و شهرسازی | ۲ · ۲ |
| پروژه | ۳ |
در برنامه، دانشجو اجازه دارد تا سقف ۱۲ واحد از درسهای اختیاریاش را از درسهای اصلی مصوب مهندسی عمران بگیرد. نام این رشته در برخی دانشگاهها «مهندسی ژئوماتیک» هم آمده است. چارت ترمی هر دانشگاه ممکن است ترتیب درسها را جابهجا کند، ولی مجموع واحدها همان برنامه مصوب است.
اگر کارشناسی جغرافیا یا منابع طبیعی خواندهاید و میخواهید وارد ارشد GIS شوید، درسهای «سیستم اطلاعات مکانی»، «تحلیلهای مکانی» و «سنجش از دور» همین جدول همان پیشزمینهای است که باید جبران کنید. دوره صفر تا صد ArcGIS و دوره گامبهگام QGIS برای همین کار طراحی شدهاند.
سرفصل کارشناسی ارشد سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی
- نام رسمی: کارشناسی ارشد ناپیوسته «سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی» · گروه علوم اجتماعی · کارگروه علوم جغرافیایی
- مصوبه: بازنگری؛ جلسه ۱۵۶ کمیسیون برنامهریزی آموزشی، ۱۴۰۰/۰۲/۰۵. اجرا از سال تحصیلی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ و جایگزین برنامه مصوب ۱۳۹۶/۰۱/۲۳
- گرایشها: سنجش از دور · سیستم اطلاعات جغرافیایی
- جمع واحدها: ۳۰ واحد = دروس پایه ۱۲ + دروس تخصصی گرایش ۱۲ + پایاننامه ۶
| نام درس | واحد | ساعت نظری | ساعت عملی |
|---|---|---|---|
| برنامهنویسی سنجش از دور و GIS | ۲ | ۱۶ | ۳۲ |
| اصول و فیزیک سنجش از دور | ۲ | ۳۲ | — |
| پردازش پیشرفته تصاویر رقومی | ۲ | ۱۶ | ۳۲ |
| سیستم اطلاعات جغرافیایی پیشرفته | ۲ | ۱۶ | ۳۲ |
| مدیریت پایگاه اطلاعات | ۲ | ۱۶ | ۳۲ |
| مدلهای رقومی زمین | ۲ | ۱۶ | ۳۲ |
| نام درس | واحد |
|---|---|
| برنامهنویسی تخصصی GIS ★ | ۲ |
| الگوریتمهای هوش مصنوعی | ۲ |
| مدلسازی GIS در مطالعات شهری و روستایی | ۲ |
| مدلسازی GIS در مطالعات آب و خاک | ۲ |
| تحلیلهای تصمیمگیری چندمعیاره مکانی | ۲ |
| GIS شهروندمحور | ۲ |
| روش تحقیق در سیستم اطلاعات جغرافیایی ★ | ۲ |
| نام درس | واحد |
|---|---|
| برنامهنویسی تخصصی سنجش از دور ★ | ۲ |
| سنجش از دور فعال | ۲ |
| سنجش از دور حرارتی؛ نظریهها و الگوها | ۲ |
| سنجش از دور آب، خاک و گیاه | ۲ |
| سنجش از دور در علوم زمین و مخاطرات | ۲ |
| سنجش از دور شهری | ۲ |
| روش تحقیق در سنجش از دور ★ | ۲ |
★ از میان دو درس ستارهدار هر گرایش، گروه آموزشی یکی را ارائه میکند. به همین دلیل از ۷ درس، ۶ درس (۱۲ واحد) گذرانده میشود. در جدول ۱ سند، جمع دروس پایه «۱۶» چاپ شده است، ولی شش درس دوواحدی ۱۲ واحد میشود و جدول واحدهای همان سند هم ۱۲ واحد را تأیید میکند.
مواد آزمون ورودی در همین برنامه اینهاست: مبانی سیستم اطلاعات جغرافیایی، مبانی سنجش از دور و پردازش تصویر، زبان تخصصی، آمار و ریاضیات و پایگاه دادهها. ضریبها برای دو گرایش فرق دارد. درسهای عملی این دوره، مثل پردازش پیشرفته تصاویر و مدلهای رقومی زمین، روی تمرین نرمافزاری بنا شدهاند. نمونههایش را در آموزش محاسبه NDVI در ArcGIS Pro، QGIS و GEE، ارزیابی دقت طبقهبندی با ضریب کاپا و استخراج حوضه آبریز از DEM ببینید.
سرفصل کارشناسی ارشد مهندسی نقشهبرداری – گرایش سیستم اطلاعات مکانی (GIS)
- نام رسمی: کارشناسی ارشد مهندسی نقشهبرداری با چهار گرایش: سیستم اطلاعات مکانی، سنجش از دور، فتوگرامتری و ژئودزی
- مصوبه: بازنگری دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی بر اساس آییننامه واگذاری اختیارات (جلسه ۸۸۲ شورای عالی برنامهریزی، ۱۳۹۵/۱۱/۲۳)؛ نامه ۶۱۶۲۲ مورخ ۱۳۹۵/۱۲/۱۱. اجرا از سال تحصیلی ۹۷-۱۳۹۶
- جمع واحدها: ۳۲ واحد = تخصصی الزامی ۱۲ + تخصصی اختیاری ۱۲ + سمینار ۲ + پایاننامه ۶
| نام درس | واحد |
|---|---|
| سامانه اطلاعات مکانی پیشرفته | ۳ |
| تحلیل مکانی پیشرفته در GIS | ۳ |
| سامانه اطلاعات مکانی تحت اینترنت و وبسرویسهای مکانی | ۳ |
| هوش محاسباتی در GIS | ۳ |
| ردیف | نام درس | واحد |
|---|---|---|
| ۱ | تصمیمگیری چندمعیاره مکانی | ۳ |
| ۲ | هستیشناسی مکانی و وب معنایی | ۳ |
| ۳ | سیستمهای اطلاعات مکانی توزیعیافته | ۳ |
| ۴ | سامانههای اطلاعات مکانی فراگستر | ۳ |
| ۵ | رایانش مکانی غیرمتمرکز | ۳ |
| ۶ | سیستمهای اطلاعات مکانی فراگیر و خدمات مکانمبنا | ۳ |
| ۷ | اطلاعات مکانی مردمگستر و شبکههای اجتماعی مکانمبنا | ۳ |
| ۸ | بهینهسازی مکانی با روشهای فراابتکاری | ۳ |
| ۹ | سامانههای تصمیمیار مکانی | ۳ |
| ۱۰ | دیدارسازی مکانی سهبعدی و واقعیت افزوده | ۳ |
| ۱۱ | سیستمهای اطلاعات مکانی و مدلسازی محیطی | ۳ |
| ۱۲ | برنامهریزی فضایی و آمایش سرزمین | ۳ |
| ۱۳ | دادهکاوی مکانی | ۳ |
این برنامه بهوضوح مهندسیتر است: وبسرویسهای مکانی، رایانش غیرمتمرکز، هستیشناسی مکانی و هوش محاسباتی. برای درس «سامانه اطلاعات مکانی تحت اینترنت» پیشزمینه دوره WebGIS از صفر تا صد یا آموزش رایگان WebGIS کمک زیادی میکند. برای هوش محاسباتی و دادهکاوی مکانی هم برنامهنویسی GIS با پایتون عملاً پیشنیاز است.

سرفصل دکتری GIS
دوره دکتری تخصصی پژوهشمحور است. بخش آموزشی آن چند درس پیشرفته است و بخش اصلی، رساله. برای GIS در دو رشته دانشجوی دکتری پذیرفته میشود:
دکتری سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی
آزمون این رشته در کنکور دکتری سازمان سنجش با همین نام برگزار میشود. گروه سنجش از دور و GIS دانشگاه تهران دکتری این رشته را از سال ۱۳۹۱ با گرایش سنجش از دور راهاندازی کرده است (طبق سایت دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران).
برای مسیر آمادگی آزمون، نقشه راه آمادگی آزمون دکتری سنجش از دور و GIS ۱۴۰۶ را ببینید.
دکتری مهندسی نقشهبرداری – سیستم اطلاعات مکانی
طبق معرفی دانشکده مهندسی نقشهبرداری دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی، دکتری GIS این دانشکده ۴۲ واحد دارد: ۱۸ واحد دروس اصلی و فرعی و ۲۴ واحد رساله. درسهای فرعی را میتوان با نظر استاد راهنما از درسهای ارشد و دکتری گرایشهای دیگر گرفت.
| ردیف | نام درس | واحد |
|---|---|---|
| ۱ | مدلسازی و بهینهسازی مکانی در مسائل محیطی | ۳ |
| ۲ | الگوریتمهای بهینهسازی در سیستمهای اطلاعات مکانی | ۳ |
| ۳ | سیستمهای حامی تصمیمگیری مکانی | ۳ |
| ۴ | زیرساخت دادههای مکانی پیشرفته و سیستمهای توزیعشده تحت وب | ۳ |
| ۵ | مدیریت خطا در سیستمهای اطلاعات مکانی | ۳ |
| ۶ | سیستمهای اطلاعات مکانی همراه و GIS هرزمان و هرمکان پیشرفته | ۳ |
| ۷ | ریاضیات در علوم اطلاعات مکانی پیشرفته | ۳ |
برنامه درسی مصوب دکتری «سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی» در نسخههای عمومی و در دسترس پیدا نشد. به همین دلیل برای این رشته فهرست درس نیاوردهایم تا اطلاعات تأییدنشده منتشر نشود. جدول بالا هم برنامه یک دانشگاه است و تاریخ مصوبه وزارتیاش مشخص نیست. پیش از انتخاب رشته، چارت دانشگاه مقصد را از آموزش همان دانشکده بگیرید.
در دکتری، کیفیت پروپوزال و مقاله تقریباً از درسها مهمتر است. مقالهنویسی برای دانشجویان دکتری و مقالهنویسی ISI در جغرافیا و GIS را از دست ندهید.
جدول مقایسه سرفصل رشته GIS در سه مقطع
| مقطع | رشته / گرایش | جمع واحد | آخرین مصوبه یافتشده |
|---|---|---|---|
| کارشناسی | مهندسی نقشهبرداری | ۱۴۰ | ۱۳۹۵/۰۱/۲۲ |
| کارشناسی ارشد | سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی (گرایش RS یا GIS) | ۳۰ | ۱۴۰۰/۰۲/۰۵ |
| کارشناسی ارشد | مهندسی نقشهبرداری – سیستم اطلاعات مکانی | ۳۲ | ۱۳۹۵/۱۲/۱۱ |
| دکتری | سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی | دروس پیشرفته + رساله | سند عمومی یافت نشد |
| دکتری | مهندسی نقشهبرداری – سیستم اطلاعات مکانی | ۴۲ (نمونه: خواجه نصیر) | برنامه دانشگاه |
مهارتهایی که سرفصلها از شما انتظار دارند
سرفصلها میگویند چه چیزی یاد بگیرید، ولی نمیگویند با چه ابزاری. تقریباً همه درسهای عملی این مقاطع به این مهارتها نیاز دارند:
ArcGIS Pro
برای درسهای GIS پیشرفته، تحلیل مکانی و مدلسازی. از نصب ArcGIS Pro و افزودن داده شروع کنید و با دوره ArcGIS Pro حرفهای شوید.
QGIS
نرمافزار متنباز و رایگانی که در بیشتر دانشگاهها کنار ArcGIS تدریس میشود. دوره آموزش QGIS
WebGIS
برای درس «GIS تحت اینترنت و وبسرویسهای مکانی» و «GIS شهروندمحور». دوره WebGIS
برنامهنویسی پایتون
هم «برنامهنویسی سنجش از دور و GIS» و هم «هوش محاسباتی» به آن نیاز دارند. آموزش پایتون در GIS
Google Earth Engine
برای پردازش پیشرفته تصاویر و سنجش از دور آب، خاک و گیاه. آموزش گوگل ارث انجین و دوره تفسیر عکسهای هوایی
آمار فضایی
پایه درسهای تحلیل مکانی و آمار و ریاضیات آزمون. آموزش رایگان آمار فضایی و پلیگون تیسن
برای داده تمرینی هم منابع رایگان داده نمونه ArcGIS Pro را ببینید. اگر میخواهید بدانید این درسها در بازار کار به چه شغلهایی میرسند، بازار کار GIS در ایران را بخوانید.
از سرفصل تا پایاننامه: پروپوزال، روش تحقیق و مقاله
در ارشد ۶ واحد و در دکتری بخش اصلی دوره به پژوهش اختصاص دارد. درس «روش تحقیق در GIS» یا «روش تحقیق در سنجش از دور» هم در هر دو گرایش ارشد آمده است. این منابع جیآیاسلند را به ترتیب استفاده کنید:
- انتخاب موضوع: هزار موضوع مقاله و پایاننامه GIS و RS
- مرور پیشینه: دسترسی به پایاننامههای تماممتن ارشد و دکتری GIS و RS و روش تحقیق در GIS و RS
- نوشتن پروپوزال: دوره آموزشی پروپوزالنویسی
- راهنمایی تا روز دفاع: راهنمای کامل مشاوره پایاننامه GIS
- چاپ مقاله: صفر تا ۱۰۰ آموزش مقالهنویسی و مقالهنویسی برای دانشجویان ارشد
منابع رسمی این راهنما
- برنامه درسی بازنگریشده ارشد سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، مصوب ۱۴۰۰/۰۲/۰۵ (PDF، دانشکده علوم جغرافیایی دانشگاه خوارزمی) — صفحه رشته در دانشگاه خوارزمی
- برنامه درسی بازنگریشده کارشناسی مهندسی نقشهبرداری، مصوب ۱۳۹۵/۰۱/۲۲ (معاونت آموزشی دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل)
- برنامه درسی بازنگریشده کارشناسی ارشد مهندسی نقشهبرداری، ۱۳۹۵/۱۲/۱۱ (PDF)
- گروه آموزشی سیستمهای اطلاعات مکانی، دانشکده مهندسی نقشهبرداری و اطلاعات مکانی دانشگاه تهران
- دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران
- معرفی مقاطع تحصیلی دانشکده مهندسی نقشهبرداری دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی (geo.kntu.ac.ir)
آخرین بررسی منابع: آبان ۱۴۰۵. برنامههای درسی هر چند سال یک بار بازنگری میشوند. اگر نسخه جدیدتری منتشر شد، از طریق واتساپ خبرمان کنید تا این صفحه را بهروز کنیم.
پرسشهای متداول درباره سرفصل رشته GIS
رشته GIS در مقطع کارشناسی وجود دارد؟
در برنامههای مصوبی که بررسی کردیم، کارشناسی مستقلی با نام GIS نبود. در کارشناسی، GIS بیشتر در رشته مهندسی نقشهبرداری تدریس میشود. این رشته ۱۴۰ واحد دارد و درسهای «سیستم اطلاعات مکانی»، «تحلیلهای مکانی»، «سنجش از دور» و «کارتوگرافی» را همراه با عملیاتشان شامل میشود.
کارشناسی ارشد سنجش از دور و GIS چند واحد است؟
طبق برنامه بازنگریشده ۱۴۰۰/۰۲/۰۵، این دوره ۳۰ واحد دارد: ۱۲ واحد دروس پایه، ۱۲ واحد دروس تخصصی گرایش و ۶ واحد پایاننامه. دو گرایش دارد: سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی.
فرق ارشد سنجش از دور و GIS با ارشد مهندسی نقشهبرداری گرایش GIS چیست؟
اولی در گروه جغرافیا (علوم اجتماعی) است و بیشتر روی کاربرد GIS در مطالعات شهری، روستایی، آب و خاک تمرکز دارد. دومی در گروه فنی و مهندسی است، ۳۲ واحد دارد و به سمت مهندسی سامانه میرود: وبسرویسهای مکانی، هوش محاسباتی، رایانش مکانی و دادهکاوی مکانی.
مواد آزمون ارشد سنجش از دور و GIS چیست؟
طبق جدول مواد آزمون همان برنامه درسی: مبانی سیستم اطلاعات جغرافیایی، مبانی سنجش از دور و پردازش تصویر، زبان تخصصی، آمار و ریاضیات و پایگاه دادهها. ضریبها برای دو گرایش فرق دارد. برای آزمون هر سال، دفترچه رسمی سازمان سنجش ملاک است.
دکتری GIS در ایران در چه رشتههایی ارائه میشود؟
دکتری در دو رشته ارائه میشود: «سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی» در گروه جغرافیا و «مهندسی نقشهبرداری – سیستم اطلاعات مکانی» در گروه مهندسی. دوره دکتری پژوهشمحور است: چند درس پیشرفته بههمراه رساله. فهرست دقیق درسها را هر دانشگاه در چارچوب برنامه مصوب تعیین میکند.
برای موفقیت در این رشته، کنار سرفصلها چه مهارتهایی لازم است؟
تسلط عملی بر ArcGIS Pro یا QGIS، برنامهنویسی پایتون، پردازش تصویر (مثلاً در Google Earth Engine)، آمار فضایی و WebGIS. بخش بزرگی از درسهای ارشد و دکتری و پروژههای بازار کار به همین مهارتها وابستهاند.
سرفصلها را بلدید؛ حالا مهارتش را بسازید
از ArcGIS Pro و QGIS تا WebGIS، پایتون و پروپوزالنویسی: دورههای پروژهمحور جیآیاسلند را با تجربه ۲۴ ساله دکتر جویزاده شروع کنید. برای انتخاب مسیر، رایگان در واتساپ مشاوره بگیرید.



بدون دیدگاه